Mijn rondje Maleisie op de fiets zit er op, want ik ben weer terug in Kuala Lumpur, waar ik op 29 december begonnen ben. Ik heb het mezelf niet al te moeilijk gemaakt door bijna steeds de kust te volgen, maar moest ook twee maal het bergachtige binnenland doorsteken. Met een goede fiets en een goede conditie is dat geen megaprestatie. Het scheelt ook aanzienlijk als je er lol in hebt.

Fietsen wordt steeds populairder in Maleisie. Vorige week was de ronde van Langkawi voor beroepsrenners en zijn ook twee jonge maleisische mannen vertrokken voor een rondje Maleisie en Brunei van 4500 km in dertig dagen. dat is wel andere koek.

Wie ook veel gefietst hebben in Maleisie zijn de Japanners geweest en dan vooral tussen 8 december 1941 en 15 februari 1942. Zij zijn op 8 december op meegebrachte en gestolen fietsen begonnen met fietsen in Kota Bahru vlak bij de Thaise grens na de verrassingsaanval van het Japanse leger, vrijwel tegelijkertijd met de aanval op Pearl Harbor. Zij hebben het Engelse leger, dat voornamelijk bestond uit Indiers, Australiers en uiteraard Engelsen door heel Maleisie opgejaagd, totdat laatgenoemden met 130.000 manschappen en de gehele bevolking van Singapore als ratten in de val zaten en zich moesten overgeven. De grootste nederlaag uit de Engelse krijgsgeschiedenis. Al je niet wist hoe beestachtig de Japanners zich hebben gedragen tijdens de bezetting van Maleisie, zou je bijna bewondering krijgen voor dit huzarenstukje.

In een engelstalige krant stond de afgelopen weken een serie artikelen over die voor mij tamelijk onbekende oorlog. Ik wist bv niet dat de Engelsen al jaren voor het uitbreken van de tweede wereldoorlog een aanval van de Japanners verwachtten. Zij hadden aan de west- maar vooral aan de oostkust een aantal forten gebouwd met zeer zwaar geschut om een aanval vanuit zee het hoofd te kunnen bieden. De meeste van die kanonnen hebben geen schot gelost en een aantal belangrijke vliegvelden rond Kota Bahru is onbeschadigd in Japanse handen gevallen. De Jappen hadden voor de oorlog een uitgebreid netwerk van spionnen opgebouwd en hebben verder na de inval dankbaar gebruikt gemaakt van de wegen en fietspaden, die de Engelsen hadden aangelegd. Ook hebben ze nogal wat benzine en munitie van het terugtrekkende leger buit kunnen maken.

Ik las mooie anecdotes over het aangeslagen en in tradities vastgeroeste Engelse leger, dat geneigd was om zich te houden aan een vijf en een half-daagse werkweek. Je moest in het weekend ook geen reserveonderdelen bestellen, want die bestellingen bleven liggen tot na het weekend. Het was dan meestal niet meer nodig.

Ik bezocht in Penang aan de westkust een Engels fort, dat van 1942 tot tien jaar geleden onaangeroerd was gebleven, totdat een zakenman op het idee kwam er een oorlogsmuseum in te richten. De kanonnen waren natuurlijk verdwenen, maar de rest was onveranderd gebleven. Er was destijds geen schot gelost, maar het is toch nog goed gekomen want je kunt tegenwoordig in de avonduren paint-ball schieten vanachter zeventig jaar oude barricades.Er hingen nu ook een paar foto’s van het tribunaal, dat na de oorlog een paar Japanse generaals ter dood heeft veroordeeld.

Anders dan de Nederlanders in Indonesie hebben de Engelsen na de oorlog hun koloniale overheersing in Maleisie rustig voort kunnen zetten. De roep om onafhankelijkheid werd wel steeds sterker en uiteindelijk in 1957 hebben de Engelsen en de Maleisiers in alle vriendschap afscheid van elkaar genomen. Die warme gevoelens hebben mogelijk te maken met het feit, dat de engelsen ongelooflijk veel uitingen van hun rijke cultuur hebben achtergelaten, bv cricketvelden ed. maar ook buitengewoon succesvol zijn geweest in de strijd tegen de communisten, die in 1948 op een politiek zijspoor terecht zijn gekomen en vanaf dat moment Europese planters zijn gaan vermoorden en op grote schaal terroristische aanslagen hebben gepleegd op infrastructurele projekten. De Engelsen hebben in de ‘ kampungs’ home-guards, gewapende burger-eenheden, opgericht en veel dorpen gingen ‘s-avonds op slot om infiltratie door communisten te voorkomen.

Zij zijn er uiteindelijk in geslaagd om de communisten te verslaan of naar Thailand te verdrijven en degenen die zich overgaven werden naar heropvoedingskampen gestuurd.Het geweld in de drie zuidelijke moslim-provincies van Thailand hangt hier vermoedelijk nog mee samen.De terroristen streven afscheiding van het Buddhistische Thailand na en aansluiting bij de moslimbroeders van Maleisie. Zij denken dat te kunnen bereiken door bijna dagelijks politieagenten en onderwijzers dood te schieten en soms ook nog te onthoofden. Daar zijn de schutters van Hamas maar kwajongens bij.

Sommige problemen schijnen onoplosbaar te zijn, maar in elk geval is het vaak een kwestie van lange adem, net zoals bij fietsen overigens.

(wordt vervolgd)